Αρχαίοι οικισμοί στον Καλαμά

(χάρτης από Μιχάλη Πασιάκο)

Το υγρό στοιχείο αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο, “πηγή” των πολιτισμών, από τους αρχαίους ήδη χρόνους. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται σε κείμενο της ΛΒ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, σε επιμέλεια του Γεωργίου Ρήγινου, αρχαιολόγου-αναπληρωτή προϊσταμένου της ΛΔΒ’ ΕΠΚΑ και κείμενα της Θεοδώρας Λάζου, ιστορικού-αρχαιολόγου, στους μύθους όλων των λαών, το νερό αποτέλεσε στοιχείο έμπνευσης, καθώς η ισχύς που έδινε στις αρχαίες κοινωνίες, έκανε τους ανθρώπους να το θεοποιήσουν και να το λατρέψουν.
Οι πηγές, τα ποτάμια, οι λίμνες, η θάλασσα αλλά και η βροχή προσωποποιήθηκαν στη μυθολογία” τονίζεται και προστίθεται: “Γύρω από τα νερά της Μεσογείου άκμασαν μερικοί από τους μεγαλύτερους πολιτισμούς. Στις ακτές της έζησαν και δημιούργησαν οι Αρχαίοι Έλληνες, οι Φοίνικες, οι Αιγύπτιοι, οι Άραβες, οι Ρωμαίοι. Οι ποτάμιοι και θαλάσσιοι δρόμοι εξασφάλιζαν στις ανθρώπινες κοινωνίες όχι μόνο νερό για τις καλλιέργειες, αλλά κι έναν ασφαλή κι εύκολο δρόμο για τις μετακινήσεις, το εμπόριο, τις ανταλλαγές προϊόντων, αλλά και την επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, των λαών, των πολιτισμών. Η σημασία που έδιναν στο νερό αποτυπώνεται στη μυθολογία, στη φιλοσοφία, στη θρησκεία, στα ήθη και έθιμα των λαών. Άλλοτε εξυμνείται ως θεότητα και άλλοτε θεωρείται πηγή ζωής και ενέργειας, που χαρίζει δύναμη και καλή υγεία”.

Αρχαίοι οικισμοί στον Καλαμά

Τα νερά του ποταμού Καλαμά, του Θύαμη των αρχαίων -ένα από τα ομορφότερα ελληνικά ποτάμια, που πηγάζει κοντά στον Παρακάλαμο Ιωαννίνων- προσέλκυσαν από πολύ νωρίς το ενδιαφέρον του ανθρώπου καθώς αποτελούσε έναν σημαντικό υδάτινο δρόμο, που εξασφάλιζε την επικοινωνία των παραλίων της Θεσπρωτίας με την ενδοχώρα της Ηπείρου και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μεταφορά ανθρώπων, αντικειμένων και ιδεών.

Αδιάψευστοι μάρτυρες της ανθρώπινης δραστηριότητας κατά μήκος της όχθης του ποταμού αποτελούν η πληθώρα των προϊστορικών θέσεων, οι πολυάριθμοι τειχισμένοι οικισμοί των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, τα λείψανα των αρχαίων γεφυριών, τα μεσαιωνικά και μεταγενέστερα κάστρα και τα σημαντικά μοναστηριακά συγκροτήματα, που σώθηκαν ως τις μέρες μας σε εξαιρετικής ομορφιάς και φυσικά οχυρές παρόχθιες περιοχές και σε θέσεις από όπου ελέγχονται οι ποτάμιες διαβάσεις και τα περάσματα, όπως αναφέρεται στη μελέτη.

“Τα λίθινα εργαλεία από διάφορες θέσεις, από την περιοχή των πηγών μέχρι και το δέλτα του ποταμού, αποτελούν μαρτυρίες της αρχαιότερης παρουσίας του προϊστορικού ανθρώπου στη βορειοδυτική αυτή περιοχή της Ηπείρου και χρονολογούνται στη Μέση (±50.000 π.Χ.) και Νεότερη (35.000~9.000 π.Χ.) Παλαιολιθική Περίοδο. Ανθρώπινη εγκατάσταση έχει διαπιστωθεί και κατά τη Νεολιθική Περίοδο (9.000~2.800 π.Χ.), όταν ο προϊστορικός άνθρωπος ζώντας στις σπηλιές, όπως αυτή στην περιοχή της Σίδερης Θεσπρωτίας, στα βόρεια του Καλαμά, και σε παραποτάμιες περιοχές των εκβολών (Πύργος Ραγίου, Γιτάνη κ.τ.λ.), βάσιζε την επιβίωσή του στη συλλογή καρπών και την κτηνοτροφία. Από τις θέσεις αυτές προέρχονται κυρίως εργαλεία που χρησιμοποιούσε ο προϊστορικός άνθρωπος, για να εξασφαλίσει την τροφή του και για να αμυνθεί, καθώς οι όχθες του ποταμού ήταν ένα σημείο όπου μπορούσε να συλλέξει καρπούς, αλλά και να κυνηγήσει τα ζώα που έρχονταν να ξεδιψάσουν. Με την πάροδο των χρόνων το ποτάμι έγινε ουσιαστικό σημείο αναφοράς για τη Θεσπρωτία. Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι στην Ήπειρο υπήρχαν μικρές αλλά εύφορες κοιλάδες, όπου ευδοκιμούσαν οπωροφόρα δέντρα”, τονίζεται.

Οι ίδιες κοιλάδες αποτελούσαν ιδανικά βοσκοτόπια για τα εξημερωμένα ζώα (αιγοπρόβατα, αγελάδες, άλογα, χοίρους), για την εκτροφή των οποίων ήταν ξακουστή η αρχαία ‘Ήπειρος.

Τη σημαντικότητα του Καλαμά ως υδάτινου δρόμου επιβεβαιώνουν τα λείψανα των αρχαίων γεφυριών και, κυρίως, οι πολυάριθμοι τειχισμένοι οικισμοί (Παρακάλαμος, Βροσίνα, Ραβενή, Πέντε Εκκλησιές κ.λ.π.), οι οποίοι χτίστηκαν σε άμεση γειτνίαση ή οπτική επαφή με αυτόν κατά την περίοδο των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων. Στα χρόνια που ακολούθησαν τη ρωμαϊκή κατάκτηση, Ρωμαίοι γαιοκτήμονες εγκαθιδρύουν μεγάλες γεωργοκτηνοτροφικές μονάδες στις εύφορες περιοχές των εκβολών και του δέλτα του Καλαμά. Τα δε αρχαιολογικά δεδομένα από την περιοχή της Μαστιλίτσας, νότια της Σαγιάδας, αλλά και από τη Νέα Σελεύκεια και τον όρμο της Ηγουμενίτσας, στα νότια των παλαιών εκβολών του ποταμού, έρχονται να επιβεβαιώσουν τις σχετικές φιλολογικές μαρτυρίες.

“Η σπουδαιότητα του Καλαμά για τις ποτάμιες μεταφορές των μεταγενέστερων χρόνων διαπιστώνεται αφενός μεν από την ίδρυση νέων οχυρωμένων πόλεων, κάστρων και οικισμών, αφετέρου δε από το γεγονός ότι, δια μέσου του πλωτού σε βάθος αρκετών χιλιομέτρων από τη θάλασσα ποταμού, πλοιάρια των μεσαιωνικών και των μετέπειτα βενετσιάνικων χρόνων, φαίνεται ότι έφταναν τουλάχιστον μέχρι το ισχυρό βενετσιάνικο κάστρο στη ‘Σκάλα Φιλιατών’ ή ‘Σκάλα Ζωριάνου’, κτισμένο στη θέση του αρχαίου οικισμού”, επισημαίνει η κα. Λάζου.

“Κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κατάκτησης, και πιθανόν, λόγω αλλαγής της κοίτης του, ο Καλαμάς σταμάτησε να χρησιμοποιείται ως κύριος δρόμος και χαράχτηκαν δίπλα στις όχθες του μονοπάτια και καρόδρομοι, ενώ χτίστηκαν πολλά γεφύρια που ένωναν τις όχθες του. Τα ερείπια ενός τέτοιου γεφυριού της βυζαντινής περιόδου, το οποίο φαίνεται ότι γνώρισε πολλές οικοδομικές φάσεις, οι οποίες είναι δυνατό να αναχθούν μέχρι και τη ρωμαϊκή εποχή, σώζονται στην έξοδο του ποταμού από το στενό φαράγγι στην εύφορη κοιλάδα, κάτω από το χωριό Πέντε Εκκλησιές“, καταλήγει.

οι πληροφορίες του άρθρου αντλήθηκαν από

Έκτακτη Γ.Σ. στην Αθήνα

Σε συνεδρίασή του σχετικά με την υλοποίηση των αποφάσεων της τακτικής Γ.Σ. τον Αύγουστο του 2019 το Δ.Σ. της Κίνησης Καθαρός Καλαμάς αποφάσισε την σύγκληση έκτακτης Γ.Σ. στην Αθήνα την Κυριακή 3 Νοεμβρίου στις 10.30 πμ στα γραφεία της Αδελφότητας Κουκλιωτών, Κολωνού 48, 1ος όροφος με θέματα:

  1. Ενημέρωση των μελών που απουσίαζαν από την Γ.Σ. του καλοκαιριού για τις ενέργειες και την πορεία της Κίνησης
  2. Επικαιροποίηση μητρώου μελών – οικονομική τακτοποίηση συνδρομών 2019
  3. Διοργάνωση ενημερωτικής εκδήλωσης με  στήριξη της Πανηπειρωτικής ΣΕ – καλοκαιρινή εκδήλωση στην Ήπειρο

Βίντεο με ρεπορτάζ και δηλώσειςαπό την πορεία


Ένα μαζικό «όχι» στις εξορύξεις υδρογονανθράκων είπαν το Σάββατο το μεσημέρι χιλιάδες πολίτες στα Γιάννενα προτάσσοντας με τα πλακάτ, τους χορούς και τις φωνές τους όλα εκείνα τα πλεονεκτήματα και τις ομορφιές τις περιοχής που θα χαθούν αν τελικά τα εξορυκτικά σχέδια επικρατήσουν.

«Βρυσούλες ή πετρελαιοπηγούλες;» «Λευτεριά στης Ηπείρου τα βουνά», «Ενάντια στης φύσης της λεηλασία αγώνας για τη γη και την ελευθερία» ήταν μερικά από τα συνθήματα που ακούστηκαν μαζί με άλλα χιουμοριστικά όπως «Το κλαρίνο για να παίξει θέλει αέρα καθαρό, όχι πετρέλαια στην Ήπειρό» τα οποία συνόδευαν ηπειρώτικες μελωδίες.
Ενδιαφέρον έχει ότι στην κινητοποίηση αυτή που ξεπέρασε τα 2.000 άτομα συμμετείχαν άνθρωποι όλων των ηλικιών, κινήσεις πολιτών, πρωτοβουλίες και συλλογικότητες όχι μόνο από την Ήπειρο (Άρτα, Γιάννενα, Πρέβεζα, Καλαμάς, Ηγουμενίτσα, Πάργα) αλλά και από τα Ιόνια Νησιά, την Θεσσαλονίκη, την Αθήνα κ.α. Οι πρωτοβουλίες που δραστηριοποιούνται ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων θέτουν το ζήτημα του εξορυκτικού μοντέλου και των καταστροφικών συνεπειών του στο περιβάλλον συνδέοντάς το με όλα τα θέματα που έχει ασχοληθεί το σύνολο του οικολογικού κινήματος όπως το νερό, η δημόσια υγεία και φυσικά με την εξόρυξη χρυσού στην Χαλκιδική. Ακόμη, υπενθυμίζουν ότι οι μακροχρόνιες επιπτώσεις θα αφορούν την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό, άλλες υφιστάμενες και μελλοντικές ήπιες παραγωγικές δραστηριότητες, αλλά και, λόγω των γεωπολιτικών ανταγωνισμών στο ενεργειακό πεδίο, την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Φυσικά, όπως αναφερόταν στο σχετικό κάλεσμα της κινητοποίησης, τις συνέπειες θα τις νοιώσουν οι πολίτες όλης της χώρας και όχι μόνο αυτοί των «στοχοποιημένων» περιοχών.

Πρόκειται για την δεύτερη μεγάλη πορεία που πραγματοποιείται στα Γιάννενα ενώ προηγήθηκε μία εξίσου μαζική τον περασμένο Φλεβάρη στην Αθήνα από αντίστοιχη πρωτοβουλία που έχει δημιουργηθεί εκεί. Σύμφωνα με τους διοργανωτές το κίνημα εξαπλώνεται σε όλη την Ελλάδα όπου έχουν δοθεί συμβάσεις παραχώρησης σε μεγάλες ενεργειακές εταιρείες (Repsol, Exxon Mobil, EΛΠΕ) και ξεκαθαρίζει ότι εναντιώνεται τόσο στις εξορύξεις αλλά και στις έρευνες που έχουν ξεκινήσει στην Ήπειρο.
«Δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο εξορυκτικό πεδίο υδρογονανθράκων που να μπορεί να βρει κανείς αυτά τα οποία χρειάζεται: καθαρό νερό, ποιότητα ζωής, δάση όπως της Ηπείρου» σημειώνει ο Σωτήρης Αργύρης, δημοσιογράφος, τονίζοντας ότι εξαιτίας των εξορύξεων διακυβεύεται όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής μεταξύ αυτών και ο αναδυόμενος τουρισμός που κατέγραψε το 2017 αύξηση 19,5 % . Προσθέτει ότι επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει πως οι εξορύξεις υδρογονανθράκων σε άλλες χώρες έχουν επιφέρει αυξήσεις των καρκίνων, των λευχαιμιών και οι πρώτες επιπτώσεις θα εμφανιστούν στο νερό. «Οι πολίτες δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν. Η Περιφέρεια που προσδοκά να έχει οικονομικά οφέλη (από το 5% των κερδών των εξορύξεων αφότου αυτά θα έχουν φορολογηθεί) τελικά το όφελος αυτό αποδεικνύεται ότι θα είναι μηδαμινό και ξέρουμε ότι το χρήμα που αντλούν οι όμιλοι αυτοί είναι χρηματιστηριακό και πηγαίνει κατευθείαν στις τσέπες των μετόχων»
«Ξαφνικά εκεί που άρχισε να υπάρχει μια ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα στην περιοχή μας εμφανίστηκαν οι πετρελαιάδες. Μελετήσαμε το ζήτημα με ειδικούς και καταλάβαμε ότι θα είναι τραγικές οι συνέπειες για τις επόμενες γενιές. Εμείς θα παλέψουμε για το μέλλον των παιδιών και των εγγονιών μας για να μην δημιουργήσουμε καινούργια γενιά ξενιτεμένων» τονίζει ο Ηλίας Καραμπίκας από την «Πρωτοβουλία Άρτας ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων».

Οι κάτοικοι της περιοχής υπενθυμίζουν ότι πριν ξεκινήσουν οι έρευνες για τις εξορύξεις δεν προηγήθηκε καμία διαβούλευση ή ενημέρωση στην περιοχή καθώς και ότι σε μια χρονική περίοδο που άλλες χώρες προσπαθούν να απεξαρτητοποιηθούν από το εξορυκτικό μοντέλο εξαιτίας των συνεπειών του στο περιβάλλον, την οικονομία και την υγεία των κατοίκων, στη χώρα μας επιχειρείται να επιβληθεί στο 1/3 της έκτασής της.
Ο Παναγιώτης Μήτσης από την Κίνηση πολιτών «Καθαρός Καλαμάς» δηλώνει ότι «όλες οι κυβερνήσεις έχουν βάλει το χεράκι τους στα σχέδια αυτά προσπαθώντας να μας κάνουν ένα απέραντο εξορυκτικό πεδίο. Μόνο στην Ηγουμενίτσα σχεδιάζουν να περάσουν 3 αγωγούς, καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό για το ποτάμι Καλαμάς».

Το αντιεξορυκτικό κίνημα ξεκίνησε στα Γιάννενα ως αντίδραση στην παραχώρηση των ελληνικών οικοπέδων από την κυβέρνηση και δη τον Υπουργό Γ. Σταθάκη στις πολυεθνικές Repsol, Energean, Εxxon Mobil και ΕΛΠΕ. «Λέμε όχι σε κάθε εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου και κάθε ενεργειακό σχεδιασμό που γίνεται σε βάρος των πολιτών χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές κοινότητες. Θέτουμε ακόμη το ερώτημα ποιος αποφασίζει για την ενέργεια που καταναλώνουμε που πάει αυτή η ενέργεια και τι ζωή θέλουμε να ζούμε ως πολίτες» σημειώνει από την πλευρά του ο Αλέξανδρος Σχισμένος από την «Ανοιχτή Πρωτοβουλία Ιωαννίνων ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων» τονίζοντας ότι η πορεία αυτή είναι ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας.

Ρεπορτάζ, κάμερα: Σταυρούλα Πουλημένη

Μοντάζ: Θεόφιλος Καλαϊτζίδης

πηγή

Πανελλαδική πορεία ενάντια στις εξορύξεις υδρογονανθράκων στα Γιάννινα 11/5/19

59955998_1582912668508015_3255102052317003776_n

«Δεν περνά στης Ηπείρου τα βουνά»

Περίπου 2.500 άτομα πήραν μέρος στο πανελλαδικό ραντεβού κατά των εξορύξεων υδρογονανθράκων στην Ήπειρο και όχι μόνο, στο συλλαλητήριο και στην πορεία που ακολούθησε, από την κεντρική πλατεία των Ιωαννίνων.

Με συνθήματα όπως «Δεν περνά στης Ηπείρου τα βουνά» και συμμετοχή συνελεύσεων, πρωτοβουλιών, συλλόγων περιβαλλοντικών και πολιτιστικών και άλλων, πολιτικών οργανώσεων και αυτοδιοικητικών παρατάξεων, αλλά και κόσμου που δεν αναφερόταν σώνει και καλά σε κάτι από όλα αυτά, το μήνυμα ήταν σαφές: Ότι υπάρχει αντίθεση στην ουσία του ζητήματος, από σημαντική μερίδα πολιτών που διαφωνούν με τις έρευνες-εξορύξεις, σε διάφορους βαθμούς και με διάφορα πλαίσια. Continue reading

ΚΑΛΑΜΑΣ ΚΑΙ ΕΝΟΧΛΗΣΗ

Ενοχλήθηκε μαθαίνουμε ο Περιφερειάρχης μας από το έγγραφο που του έστειλε ο Συνήγορος του Πολίτη (με κοινοποίηση σε πολλούς άλλους) σχετικά με την καταγγελία της Κίνησης Καθαρός Καλαμάς για τη ρύπανση-μόλυνση του ποταμού. Λογικό. Ποιος είναι αυτός ο Συνήγορος που του βάζει τέτοια ερωτήματα; Και , άκουσον-άκουσον, να θέλει και απαντήσεις!!!

1

Continue reading