ΠΟΣΟ ΑΚΟΜΑ; ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΛΑΜΑ

afisa okΟ Καλαμάς είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Ηπείρου. Τα νερά του χρειάζονται ένα εικοσιτετράωρο για να φτάσουν από τις πηγές του στη Νεμέρτσικα ως τη θάλασσα του Ιονίου στις εκβολές του στη Σαγιάδα. Προτάθηκε στις διεθνείς συζητήσεις του Συνεδρίου του Βερολίνου το 1878 σαν βορειοδυτικό σύνορο της Ελλάδας, απετέλεσε έναν ιστορικό υδάτινο φράχτη στον ελληνοϊταλικό πόλεμο το 1940 και πεδίο δράσης στα χρόνια του εμφύλιου. Τα αρχαιολογικά ευρήματα και τα ιστορικά μνημεία κατά μήκος της κοίτης του μαρτυρούν τη σπουδαιότητά του ήδη από την αρχαιότητα. Λογοτεχνία και ποίηση, θρύλοι, παραδόσεις, γεγονότα της καθημερινής ζωής συνθέτουν την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά του και τον αναδεικνύουν στον ζωοδότη ποταμό των περιοχών που διασχίζει μέσα σε ένα παρθένο περιβάλλον.
Από τη δεκαετία του 1970 ανακινείται το ζήτημα της ρύπανσης-μόλυνσης του ποταμού σαν συνακόλουθο των αλλαγών στις παραγωγικές δραστηριότητες και την μετατροπή του στη δεκαετία του 1990 σε αποδέκτη των λυμάτων της πόλης των Ιωαννίνων. Οι πολυήμερες μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις των κατοίκων της περιοχής ενάντια σε αυτά τα σχέδια οδηγούν τελικά στην κατασκευή του Βιολογικού των Ιωαννίνων με την υπόσχεση πως «το νερό που θα βγαίνει θα είναι τόσο καθαρό που μετά από εκατό μέτρα θα πίνεται». Παράλληλα η χωροθέτηση της ΒΙΠΕ δίπλα στην Τάφρο της Λαψίστας που από τη δεκαετία του 1950 κατασκευάστηκε για να βοηθήσει στην αποξήρανση της ομώνυμης λίμνης και την απόδοση καλλιεργήσιμης γης στους αγρότες με την κατασκευή της σήραγγας στο Ροδοτόπι είχε σαν αποτέλεσμα την περιβαλλοντική της υποβάθμιση και τη μετατροπή της σε χαβούζα που οδηγούσε όλο το ρυπαντικό φορτίο των γεωργικών απορροών, των κτηνοτροφικών αποβλήτων, των αστικών λυμάτων της πόλης και των βιομηχανικών από τη ΒΙΠΕ στον Καλαμά, που ήδη δεχόταν το αυξημένο ρυπαντικό φορτίο των παρακαλάμιων περιοχών.
Έτσι καταλήξαμε ο Καλαμάς να αποτελεί τις τελευταίες δεκαετίες παράδειγμα υποβάθμισης του φυσικού περιβάλλοντος, εξ αιτίας της αλόγιστης ανθρώπινης δραστηριότητας. Στραγγίσματα λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων, ζωικών αποβλήτων και κτηνιατρικών φαρμάκων από τις γεωργοκτηνοτροφικές δραστηριότητες, αστικά, υγειονομικά και βιομηχανικά λύματα. Το καμπανάκι χτύπησε αρκετές φορές, επιλήφθηκαν οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος και οι αρμόδιες υπηρεσίες, επιβλήθηκαν πρόστιμα, δόθηκαν υποσχέσεις με ελάχιστο όμως αντίκρισμα. Η μόλυνση – ρύπανση του ποταμού παραμένει και συνεχώς χειροτερεύει.
Τι συμβαίνει τα τελευταία 4-5 χρόνια;
Το διαχειριστικό σχέδιο δεν εφαρμόζεται. Ο συντονισμός των αρμόδιων φορέων είναι προβληματικός. Τα μέτρα που προτείνονται από το Σχέδιο Διαχείρισης της ΛΑΠ Καλαμά μένουν στα συρτάρια. Το δε Συμβούλιο Υδάτων , που έτσι κι αλλιώς δεν έχει αποφασιστική αρμοδιότητα, δεν έχει συνεδριάσει καν από τη σύστασή του το 2014.
Η μεγαλύτερη εστία ρύπανσης – μόλυνσης παραμένει η Τάφρος της Λαψίστας. Οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς και υποτυπώδεις έως ανύπαρκτοι τόσο στην τάφρο όσο και σε όλο το ποτάμι, με αποτέλεσμα να γίνονται κάθε λογής παράνομες απορρίψεις. Δεκάδες καταγγελίες μένουν αναπάντητες. Οι αρμόδιες αρχές δίνουν εκ των υστέρων άδειες σε παράνομους αγωγούς. Τα αντλιοστάσια που οδηγούν τα λύματα της ΒΙΠΕ στο Βιολογικό Σταθμό και οι γύρω τους περιοχές πλημμυρίζουν. Ο Βιολογικός υπολειτουργεί και εναποθέτει ανεξέλεγκτα τη λυματολάσπη στα γύρω χωράφια, επειδή δεν ανανεώνονται έγκαιρα οι συμβάσεις με τον εργολάβο. Ταυτόχρονα ο εργολάβος κάνει μόνο την αποκομιδή και την πετάει ανεπεξέργαστη σε παλιά λατομεία, παρά τις αντίθετες διατάξεις.
Πέρυσι καταρρέει το Θεογέφυρο, το απαράμιλλο αυτό φυσικό μνημείο που σηματοδοτούσε επί αιώνες τον Καλαμά. Πέφτει όχι από την κακοκαιρία, αλλά από την έλλειψη προσοχής και προστασίας – παρά τις προειδοποιήσεις κατοίκων – και τις παράνομες παρεμβάσεις στα σπλάχνα του κι όλα αυτά με την ανοχή και την αποποίηση ευθυνών των αρμοδίων που τις θεωρούν καλώς γινόμενες!
Για όλα αυτή την κατάσταση η Κίνηση Καθαρός Καλαμάς, που ήταν η μετεξέλιξη της Επιτροπής Αγώνα των δεκαετιών του 1990 και 2000 με τη βοήθεια και τη συμμετοχή της Ομοσπονδίας Αδελφοτήτων Καλαμά, δραστηριοποιείται με επισημάνσεις, ημερίδες, προτάσεις, που δυστυχώς μένουν στα χαρτιά και τις «καλές» προθέσεις και δεν οδηγούν σε κάποια ουσιαστική αλλαγή, ούτε νοοτροπιών ούτε καταστάσεων. Καταγγελίες μένουν αναπάντητες. Εδώ και τρία-τέσσερα χρόνια οι καταγγελίες αναγκαστικά παίρνουν τη νομική οδό επισημαίνοντας τις παραβάσεις και ζητώντας την άμεση λήψη μέτρων κι όχι προσωρινών ημίμετρων. Αναφορές και μηνύσεις κατατίθενται κάθε χρονιά σχετικά με τη ρύπανση – μόλυνση του ποταμού φτάνοντας μέχρι την καταγγελία και το αίτημα της διερεύνησης και απόδοσης ευθυνών για την απώλεια του εμβληματικού Θεογέφυρου. Δυστυχώς ακόμα παραμένουν υπό εξέταση ενώ ο χρόνος κυλά σε βάρος του ποταμού. Έτσι οδηγηθήκαμε τελικά το φθινόπωρο του 2018 στην κατάθεση της αναφοράς μας στα ευρωπαϊκά όργανα και παράλληλα την κοινοποιήσαμε στους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος, τον Αντεισαγγελέα Περιβάλλοντος και το Συνήγορο του Πολίτη αιτούμενοι τις απαραίτητες ενέργειες από την πλευρά τους.
Η οικολογική υποβάθμιση του Καλαμά αποτελεί σημαντικό ζήτημα για το λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων και τους κατοίκους των παρακαλάμιων περιοχών. Έχει να κάνει με τον πολιτισμό και τις παραδόσεις τους, τις παραγωγικές τους δραστηριότητες, τον εναλλακτικό τουριστικό μοντέλο που αρχίζει να αναπτύσσεται, το περιβάλλον και τη διαφύλαξή του για τις επόμενες γενιές, την υγεία τους, την προοπτική μιας άλλης αντίληψης για την προκοπή του τόπου. Στη διάρκεια του Συνεδρίου για την παραγωγική ανασυγκρότηση της περιοχής που έγινε στα Ιωάννινα το φθινόπωρο που μας πέρασε ακούστηκαν ως συνήθως πολλά λόγια και δόθηκαν πολλές υποσχέσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Οι πράξεις μέχρι τώρα δείχνουν ότι απέχουμε πολύ από την υλοποίηση δεσμεύσεων, αντίθετα η επόμενη μέρα ξημερώνει με μια νέα απειλή, αυτή της εξόρυξης υδρογονανθράκων κατά μήκος του ποταμού και στις εκβολές του, ακόμα και σε προστατευόμενες περιοχές, πράγμα που θα βάλει την οριστική ταφόπλακα στον Καλαμά και θα υποβαθμίσει την ποιότητα του πολύτιμου υδατικού δυναμικού της Ηπείρου.

– ΟΧΙ ΑΛΛΕΣ ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ
– ΣΤΟΠ ΣΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΜΟΛΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΑ
– ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΑΜΕΣΑ ΜΕΤΡΑ

ΚΙΝΗΣΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΩΝ ΚΑΛΑΜΑ
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2019

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s